Vizoso vs. Osozvi: para que Mondoñedo non desapareza

Polo profesor mindoniense Antón Meilán souben da novela titulada ‘Nembrot’ de José Mª Pérez Álvarez ‘Chesi’, escritor ourensán nacido en 1952 e falecido o pasado 24 de decembro de 2025. Á parte doutros moi estimables méritos, a razón fundamental pola que Antón me suxería a lectura desta obra era que nela aparecen tres personaxes mindonienses, […]

Ler máis
As pregoeiras das San Lucas

Desde1964, as San Lucas sempre incluíron no programa (agás en 1968 e 1969) pregoeiro ou pregoeira. En total, contando este ano 2026, cuxo pregón está a cargo do avogado e antigo alcalde, Luís Rego Valcarce, contamos cincuenta e seis nomes de home e tan só cinco de mulleres. Francisco Mayán en 1964, Álvaro Cunqueiro en […]

Ler máis
Zoñán, na cara do sol

Quen nace en Zoñán axiña aprende que tivo a fortuna de facelo na cara do sol. As persoas, como os días, amencemos vendo de fronte, na cima do Padornelo, a estrela que nos dá vida. Na atardecida, en cambio, cando o sol se parapeta tras das Fiosas, temos que agardar a noite no avesío. Esta […]

Ler máis
O fotógrafo Rodolfo Gacio

Rodolfo Gacio Prieto (Mondoñedo, 1890 – 1967), fillo de Salustiano e Ramona, exerceu como fotógrafo profesional en Mondoñedo arredor de medio século. Previamente, en 1910, tras ser declarado prófugo por non presentarse á chamada de recrutamento militar, emigrou a Cuba, país onde residiu ata os primeiros anos da década dos vinte. Antes, moito antes, cando […]

Ler máis
A porta e rúa de Batitales de Mondoñedo

A porta de Batitales ou de Santo Domingo da muralla medieval de Mondoñedo reconstruída en 1320 estaba situada nas confluencias das actuais rúas Concepción, Pacheco, Leiras Pulpeiro e José Febrero. Derrubouse cando se construÍu o mosteiro das concepcionistas entre 1713 e 1717. Desde a porta de Batitales accedíase á cidade polo occidente e a rúa […]

Ler máis
Coches e cabalos: do látego ao motor

Como se desprazaba a xente a finais do século XIX e principios do XX! A ver! A maioría, obviamente, facíano a pé, aínda que as distancias intermedias fosen importantes. Outros faríano de a cabalo ou noutro equino, quizais en carro ou tamén, por que non, en coche ou en tren, alí onde o houbese. Pero, […]

Ler máis
Ben fadado, Monfadal

Monfadal é o nome dun lugar da parroquia do Carme de Mondoñedo e o dunha revista cultural de vida breve pero moi meritoria que se editou a finais do século XX. O crego, lingüista e profesor, Nicandro Ares Vázquez, nun estudo sobre a toponimia do concello de Mondoñedo publicado en Estudios Mindonienses, nº 14 (1998) […]

Ler máis
Curuxeiras, o gaiteiro con peito de lobo

E. Lence Santar comparou o xeito deste gaiteiro nacido nas altas terras da Pastoriza co do poeta, músico e cantor vasco, José María Iparraguirre Balerdi (1820-1881). Chamábase Manuel Prieto Rego (1852- 1927) aínda que tamén era coñecido como Manuel da gaita, Manuel da Montaña e, sobre todo, por Curuxeiras, nome artístico tomado do seu lugar […]

Ler máis
O vento das eclipses

Das eclipses de sol dicía Eduardo Lence Santar, etnógrafo e cronista mindoniense, que no Valadouro (Lugo) crían que eran moi malas porque gafaban as augas e que non as debía beber a xente nin o gando ata que a eclipse pasase. Se alguén se despistaba e collía auga mentres duraba a eclipse, debía tirala sen […]

Ler máis
Un poeta demente e plaxiario

Imos dar un breve paseo polo ano 1903. Nos apéndices da obra de Eugenio Carré Aldao, La literatura gallega en el siglo XIX (Librería Regional de Carré, A Coruña, 1903) aparecen varios poemas en galego da autoría de catro poetas nacidos ou residentes en Mondoñedo. “Unha violeta” (1899) de Julio Rodríguez Meire, “Un de tantos” (1896) de Antonio Noriega Varela, “Salayos” (1897) de Ramiro Gayoso, e un poema sen título, cuxo primeiro verso […]

Ler máis