Quen nace en Zoñán axiña aprende que tivo a fortuna de facelo na cara do sol. As persoas, como os días, amencemos vendo de fronte, na cima do Padornelo, a estrela que nos dá vida. Na atardecida, en cambio, cando o sol se parapeta tras das Fiosas, temos que agardar a noite no avesío. Esta […]
Rodolfo Gacio Prieto (Mondoñedo, 1890 – 1967), fillo de Salustiano e Ramona, exerceu como fotógrafo profesional en Mondoñedo arredor de medio século. Previamente, en 1910, tras ser declarado prófugo por non presentarse á chamada de recrutamento militar, emigrou a Cuba, país onde residiu ata os primeiros anos da década dos vinte. Antes, moito antes, cando […]
Lembro con frecuencia ao amigo Francisco Piñeiro, mestre, escritor e teatreiro nacido no Reguengo de Mondoñedo, residente en Daián, no concello de Cervo. Dun tempo para acó ándalle esquiva a saúde. En 2025, por atesourar merecementos sobros, a corporación mindoniense nomenouno Fillo Predilecto. Agora só queda que veña un ventus validus que sopre a favor […]
A porta de Batitales ou de Santo Domingo da muralla medieval de Mondoñedo reconstruída en 1320 estaba situada nas confluencias das actuais rúas Concepción, Pacheco, Leiras Pulpeiro e José Febrero. Derrubouse cando se construÍu o mosteiro das concepcionistas entre 1713 e 1717. Desde a porta de Batitales accedíase á cidade polo occidente e a rúa […]
Como se desprazaba a xente a finais do século XIX e principios do XX! A ver! A maioría, obviamente, facíano a pé, aínda que as distancias intermedias fosen importantes. Outros faríano de a cabalo ou noutro equino, quizais en carro ou tamén, por que non, en coche ou en tren, alí onde o houbese. Pero, […]
A auga carrexa memoria desde os mananciais onde aflora que sempre gozaron de respecto, incluso de veneración, como amosa o repertorio mítico que envolve estes axis mundi. Acaba de poñerse en circulación por parte do servizo correspondente da Deputación de Lugo unha publicación ben interesante titulada ‘Enxeñería hidráulica do século XVIII na cidade de Mondoñedo. […]
Monfadal é o nome dun lugar da parroquia do Carme de Mondoñedo e o dunha revista cultural de vida breve pero moi meritoria que se editou a finais do século XX. O crego, lingüista e profesor, Nicandro Ares Vázquez, nun estudo sobre a toponimia do concello de Mondoñedo publicado en Estudios Mindonienses, nº 14 (1998) […]
E. Lence Santar comparou o xeito deste gaiteiro nacido nas altas terras da Pastoriza co do poeta, músico e cantor vasco, José María Iparraguirre Balerdi (1820-1881). Chamábase Manuel Prieto Rego (1852- 1927) aínda que tamén era coñecido como Manuel da gaita, Manuel da Montaña e, sobre todo, por Curuxeiras, nome artístico tomado do seu lugar […]
Das eclipses de sol dicía Eduardo Lence Santar, etnógrafo e cronista mindoniense, que no Valadouro (Lugo) crían que eran moi malas porque gafaban as augas e que non as debía beber a xente nin o gando ata que a eclipse pasase. Se alguén se despistaba e collía auga mentres duraba a eclipse, debía tirala sen […]
En xaneiro de 1926, o poeta e mestre, Antonio Noriega Varela, entón destinado en Trasalba, Amoeiro (Ourense), pasou uns días en Mondoñedo. Tamén viaxou a Foz na compaña da súa filla, Cándida, e ao regreso fixo parada en Lugo antes de voltar a terras ourensás. Con tal motivo, La Provincia, xornal de Lugo, publicou dos […]