Cando unha rúa cambia de nome

En Mondoñedo, por desgracia, non se constrúen novas rúas nin se urbanizan barrios de nova planta cada ano. Como consecuencia, sóbrannos nomes de persoeiros ilustres e fáltannos lugares onde lembralos como merecen. Non queda outra que recolocar os marcos para facer sitio. Xosé Vizoso naceu o 26 de marzo de 1950 na rúa Pardo de […]

Ler máis
Vizoso vs. Osozvi: para que Mondoñedo non desapareza

Polo profesor mindoniense Antón Meilán souben da novela titulada ‘Nembrot’ de José Mª Pérez Álvarez ‘Chesi’, escritor ourensán nacido en 1952 e falecido o pasado 24 de decembro de 2025. Á parte doutros moi estimables méritos, a razón fundamental pola que Antón me suxería a lectura desta obra era que nela aparecen tres personaxes mindonienses, […]

Ler máis
As pregoeiras das San Lucas

Desde1964, as San Lucas sempre incluíron no programa (agás en 1968 e 1969) pregoeiro ou pregoeira. En total, contando este ano 2026, cuxo pregón está a cargo do avogado e antigo alcalde, Luís Rego Valcarce, contamos cincuenta e seis nomes de home e tan só cinco de mulleres. Francisco Mayán en 1964, Álvaro Cunqueiro en […]

Ler máis
Fíxose a luz!

Vaiamos ao 15 de outubro de 1886, véspera das San Lucas. Juan de Diego e García Alcolea (sería arcebispo de Compostela entre 1925 e 1927), criouse e estudou en Mondoñedo, lugar onde residía e era profesor do seminario cando fixo a entrada na diócese o bispo José Mª Cos e Macho. Nesta data, segundo conta […]

Ler máis
As primeiras San Lucas

Como serían as San Lucas dos séculos XII ou XIII? Agora que celebramos os seus 870 anos de andadura podemos tentar imaxinar as San Lucas dos primeiros tempos tras a emisión, en novembro de 1156, do privilexio selado polo rei Afonso VII. No documento, El-Rei dispón que en Vilamaior, onde xa asentaba entón a sede […]

Ler máis
Zoñán, na cara do sol

Quen nace en Zoñán axiña aprende que tivo a fortuna de facelo na cara do sol. As persoas, como os días, amencemos vendo de fronte, na cima do Padornelo, a estrela que nos dá vida. Na atardecida, en cambio, cando o sol se parapeta tras das Fiosas, temos que agardar a noite no avesío. Esta […]

Ler máis
O fotógrafo Rodolfo Gacio

Rodolfo Gacio Prieto (Mondoñedo, 1890 – 1967), fillo de Salustiano e Ramona, exerceu como fotógrafo profesional en Mondoñedo arredor de medio século. Previamente, en 1910, tras ser declarado prófugo por non presentarse á chamada de recrutamento militar, emigrou a Cuba, país onde residiu ata os primeiros anos da década dos vinte. Antes, moito antes, cando […]

Ler máis
O patrimonio desapercibido

Lembro con frecuencia ao amigo Francisco Piñeiro, mestre, escritor e teatreiro nacido no Reguengo de Mondoñedo, residente en Daián, no concello de Cervo. Dun tempo para acó ándalle esquiva a saúde. En 2025, por atesourar merecementos sobros, a corporación mindoniense nomenouno Fillo Predilecto. Agora só queda que veña un ventus validus que sopre a favor […]

Ler máis
A porta e rúa de Batitales de Mondoñedo

A porta de Batitales ou de Santo Domingo da muralla medieval de Mondoñedo reconstruída en 1320 estaba situada nas confluencias das actuais rúas Concepción, Pacheco, Leiras Pulpeiro e José Febrero. Derrubouse cando se construÍu o mosteiro das concepcionistas entre 1713 e 1717. Desde a porta de Batitales accedíase á cidade polo occidente e a rúa […]

Ler máis
Coches e cabalos: do látego ao motor

Como se desprazaba a xente a finais do século XIX e principios do XX! A ver! A maioría, obviamente, facíano a pé, aínda que as distancias intermedias fosen importantes. Outros faríano de a cabalo ou noutro equino, quizais en carro ou tamén, por que non, en coche ou en tren, alí onde o houbese. Pero, […]

Ler máis